Зелена інфраструктура міст України в контексті Європейського зеленого курсу

  • Надія Максименко Харківський національний університет імені В. Н. Каразіна http://orcid.org/0000-0002-7921-9990
  • Віліна Пересадько Харківський національний університет імені В. Н. Каразіна https://orcid.org/0000-0002-2439-2788
  • Аліна Гречко Харківський національний університет імені В. Н. Каразіна https://orcid.org/0000-0001-9987-2586
  • Світлана Бурченко Харківський національний університет імені В. Н. Каразіна https://orcid.org/0000-0001-5366-5397
  • Анна Скриган Erda Research, Technology, Education https://orcid.org/0000-0002-3767-6923
Ключові слова: Зелена інфраструктура, Зелений індекс, райони, зелені зони, зелені коридори, міський ландшафт, Європейський зелений курс, картографічна модель

Анотація

Зростання урбанізації, зміни клімату та екологічні виклики підкреслюють важливість порівняльної оцінки забезпеченості зеленою інфраструктурою міст України для покращення якості міського середовища та життя громадян. Проведення порівняльної оцінки забезпеченості зеленою інфраструктурою обласних центрів України дозволить виявити рівень розвитку зелених зон у кожному місті, визначити їхні поточні проблеми та потенціал для подальшого розвитку. Такий аналіз надасть можливість місцевим органам влади та розробникам політик вжити необхідних заходів для поліпшення стану зеленої інфраструктури та збільшення її доступності для всіх жителів міст. Мета статті – визначити особливості формування та функціонування зеленої інфраструктури (ЗІ) в містах-обласних центрах України, порівняти забезпеченість населення зеленими зонами у різних адміністративних одиницях цих міст. Для отримання статистичної інформації про населення кожного району міста та площу окремих зелених ділянок був використаний метод статистичного аналізу та дешифрування матеріалів дистанційного зондування. Для цього використовувались супутникові знімки з картографічного сервісу Google- Планета Земля. Математичні обчислення проводилися відповідно до методики розрахунку загальноприйнятого Зеленого індексу, що визначався як співвідношення між площею району (міста) та кількістю його мешканців. Створено банк даних щодо площі зелених зон в містах України. Розраховано зелені індекси по районах кожного міста та зроблено аналіз складових зелених зон в кожному з районів. Створено картографічні моделі просторового розподілу зеленої інфраструктури по обласних центрах на тлі природної лісистості територій. Зроблено порівняння забезпеченості міст України зеленою інфраструктурою та визначено шляхи покращення ситуації. В цьому дослідження вперше узагальнено матеріал по всіх обласних центрах України стосовно забезпеченості населення зеленою інфраструктурою, обраховано зелені індекси, проведено просторовий аналіз та розроблено відповідні рекомендації.

Завантаження

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Біографії авторів

Надія Максименко, Харківський національний університет імені В. Н. Каразіна

доктор географічних наук, професор, завідувач кафедри екологічного моніторингу та заповідної справи

Віліна Пересадько, Харківський національний університет імені В. Н. Каразіна

доктор географічних наук, професор, кафедра фізичної географії та картографії

Аліна Гречко, Харківський національний університет імені В. Н. Каразіна

викладач кафедри екологічного моніторингу та заповідної справи

Світлана Бурченко, Харківський національний університет імені В. Н. Каразіна

доктор філософії (Науки про Землю), доцент кафедри екологічного моніторингу та заповідної справи

Анна Скриган, Erda Research, Technology, Education

кандидат географічних наук, доцент з екології

Посилання

Lu, J., Ren, L.,Zhang, C., Liang, M., Stasiulis, N., & Streimikis, J. (2020). Impacts of feminist ethics and gender on the implementation of CSR initiatives. Filosofija-Sociologija, 31(1), 24–33.

Fedoniuk, M. A., Prokhorenko, A. Y., Fedoniuk, V. V. (2018). Study of the formation and spatial distribution of the "heat island" over Lutsk. Ecological Notes, 6, 45-53. [in Ukrainian]

Green & Blue infrastructure in post-USSR cities: exploring legacies and connecting to V4 experience: collective monograph. Ed. by N.V. Maksymenko, A.D. Shkaruba (2022). Kharkiv: V. N. Karazin Kharkiv National University, 400. https://ekhnuir.karazin.ua/handle/123456789/18778 [in Ukrainian]

Apostolopoulou, E., & Adams, W. M. (2015). Neoliberal capitalism and conservation in the post-crisis era: The dialectics of “green” and “un-green” grabbing in Greece and the UK. Antipode, 47(1), 15–35. https://doi.org/10.1111/anti.12102

What are the Sustainable Development Goals?UNDP. https://www.undp.org/ukraine/sustainable-development-goals

Maksymenko, N. V., & Burchenko, S. V. (2019). Theoretical Basis of the Green Infrastructure Strategy: International Experience. Man and Environment. Issues of Neoecology, 31(31), 16-25. https://doi.org/10.26565/1992-4224-2019-31-02 [in Ukrainian]

Jun Ying, Xiaojing Zhang, Yiqi Zhang & Svitlana Bilan (2022). Green infrastructure: systematic literature review, Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 35:1, 343-366, DOI: https://doi.org/10.1080/1331677X.2021.1893202

Lovell, S.T., Taylor, J.R. (2013). Supplying urban ecosystem services through multifunctional green infrastructure in the United States. Landscape Ecol, 28, 1447–1463 https://doi.org/10.1007/s10980-013-9912-y

Naumann, S.; Davis, M.; Kaphengst, T.; Pieterse, M.; Rayment, M. (2011). Design, Implementation and Cost Elements of Green Infrastructure Projects; European Commission: Brussels, Belgium.

Green Infrastructure (GI) –Enhancing Europe’s Natural Capital. (2013). European Commission: Brussels, Belgium.

Green Infrastructure Guidance. Natural England, Sheffield (2009). URL: https://water.rut-gers.edu/Green_Infrastructure_Guidance_Manual/2016-08-10_REV1

Hoover, F.-A., Meerow, S., Coleman, E., Grabowski, Z., & McPhearson, T. (2023). Why go green? Comparing rationales and planning criteria for green infrastructure in U.S. city plans. Landscape and Urban Planning, 237, 104781. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2023.104781

Anguelovski, I., Connolly, J. J., Garcia-Lamarca, M., Cole, H., & Pearsall, H. (2019). New scholarly pathways on green gentrification: What does the urban ‘green turn’ mean and where is it going? Progress in Human Geography, 43(6), 1064-1086. https://doi.org/10.1177/0309132518803799

Liu, H., Kong, F., Yin, H., Middel, A., Zheng, X., Huang, J., Xu, H., Wang, D., & Wen, Z. (2021c). Impacts of green roofs on water, temperature, and air quality: A bibliometric review. Building and Environment, 196, 107794. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2021.107794

Hrechko, A. A. (2022). Experience and benefits of using green roofs as an element in green infrastructure. Visnyk of V. N. Karazin Kharkiv National University Series «Еcоlogy», (26), 32–42. https://doi.org/10.26565/1992-4259-2022-26-03

Maksymenko, N., Burchenko, S., Hrechko, A. & Sonko, S. (2023). Carbon sequestration and provision of green infrastructure in the Ukrainian cities of Kharkiv and Chuguiv in the context of post-war reconstruction. Acta Horticulturae et Regiotecturae, 26, 2, 90-98. https://doi.org/10.2478/ahr-2023-0013

The 5 Principles of Green Economy. Green Economy Coalition. https://www.greeneconomycoalition.org/news-and-resources/the-5-principles-of-green-economy

Communication from the commission to the European Parliamen. The European Green Deal. Brussels, 11.12.2019.COM/2019/640. URL: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52019DC0640

Achasova, A. O., & Achasov, A. B. (2024). The European Green Deal and prospects for Ukraine. Man and Environment. Issues of Neoecology, (41), 33-56. https://doi.org/10.26565/1992-4224-2024-41-03 [in Ukrainian]

Jayasooriya, V.M., Ng, A.W.M. (2014). Tools for Modeling of Stormwater Management and Economics of Green Infrastructure Practices: a Review. Water Air Soil Pollut 225, 2055 https://doi.org/10.1007/s11270-014-2055-1

Hrechko, А. A., Maksymenko, N. V., Shkaruba, A. D., & Kutuzov, Y. O. (2024). Biodiversity of plants in suburban meadows to create urban lawns with wildflowers. Man and Environment. Issues of Neoecology, (41), 100-111. https://doi.org/10.26565/1992-4224-2024-41-07 [in Ukrainian]

Rietz, A. (2023). Wildlife-vehicle collisions : An evaluation of the mitigation effect by ecoducts and fauna bridges in Sweden (Dissertation). Retrieved from: https://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:umu:diva-210874

Afaq, H., Chambers, D.N., Zolnikov, T.R. (2022). Urban Heat Islands. In: Brears, R.C. (eds) The Palgrave Encyclopedia of Urban and Regional Futures. Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-87745-3_339

Kytsyuk, I., Naumenko, N., & Prysiazhniuk, V. (2023). European Green Deal: Opportunities and Consequences for Ukrainian Business. Economy and Society, (56). https://doi.org/10.32782/2524-0072/2023-56-87 [in Ukrainian]

Google Earth mapping service. URL: https://earth.google.com/web/

Population by city in Ukraine. Ministry of Finance. URL: https://index.minfin.com.ua/ua/reference/people/town/ [in Ukrainian]

Ukrainian cities by area. INSIDE-UA. URL: https://inside-ua.com/cities/by-area [in Ukrainian]

Green areas of Vinnytsia. Our-Travel.info. URL: https://our-travels.info/ost/Goroda/Ukraine/Vinnica/Vinnica-park.php [in Ukrainian]

Dnipro City Council. URL: https://dniprorada.gov.ua/uk/articles/item/38637/u-dnipri-stvorili-mapu-zdorovogo-ta-bezpechnogo-vidpochinku [in Ukrainian]

Parks of culture and recreation in Zhytomyr. zt.locator.ua. URL: https://zt.locator.ua/zhytomyr/parky/ru/ [in Ukrainian]

Zaporizhzhia parks. URL: https://zaporizhzhia.city/news/parki-zaporizza# [in Ukrainian]

Parks and squares of Ivano-Frankivsk. URL: https://typical.if.ua/parky-ta-skvery-ivano-frankivska-foto [in Ukrainian]

UNIAN Information Agency. The best parks in Kyiv. URL: https://www.unian.ua/tourism/lifehacking/naykrashchi-parki-kiyeva-2020-spisok-parkiv-kiyeva-z-foto-novini-kiyeva-10991135.html [in Ukrainian]

Environmental policy. Kyiv Environmental Strategy 2030. URL: https://ecopolitic.com.ua/ua/news/kiivrada-vpershe-zatverdila-ekologichnustrategiju-mista-do-2030-roku/ [in Ukrainian]

Squares and parks: 10 places to hide from the heat in Kropyvnytskyi. URL: https://dostyp.com.ua/novini/skvieri-ta-parki-10-mists-die-mozhna-skhovatisia-vid-spieki-v-kropivnits-komu-foto/ [in Ukrainian]

Parks of Luhansk. URL: https://lugansk.wiki/places/parki/ [in Ukrainian]

How many green areas are there in Lutsk: a list. URL: https://konkurent.ua/publication/14969/skilki-v-lucku-zelenih-zon-perelik-/ [in Ukrainian]

Maksymenko N., Shpakivska І., Burchenko S., Utkina K. Green Infrastructure in Lviv - example of park zones / Acta Horticulturae et Regiotecturae. Slovak University of Agriculture in Nitra. 25, 2022(1): 37–43. https://doi.org/10.2478/ahr-2022-0005

Green infrastructure in Mykolaiv. IGo.World.com. URL: https://ua.igotoworld.com/ua/poi_catalog/399136-134-parks-gardens-mykolaiv.htm#google_vignette [in Ukrainian]

Odesa City Council. URL: https://omr.gov.ua/ru/acts/council/22345/ [in Ukrainian]

Online publication Poltavshchyna. URL: https://poltava.to/news/64809/ [in Ukrainian]

Rivne Media. URL: https://rivne.media/news/shcho-podivitisya-u-rivnomu-top10-tsikavikh-mists-dlya-znayomstva-z-mistom-44148 [in Ukrainian]

Parks of culture and recreation in Simferopol. Bebeshka. URL: https://cr.bebeshka.info/simferopol/parki-kultury-i-otdyha/ [in Ukrainian]

Parks and squares of the city of Sumy. Visit.Sumy. URL: https://visit.sumy.ua/parki-i-skveri/ [in Ukrainian]

Tourism in Transcarpathia. URL: https://tourinform.org.ua/parky-ta-skvery-uzhgorodskogo-rajonu [in Ukrainian]

Parks and gardens of Kherson. IGo.World.com. URL: https://ua.igotoworld.com/ru/poi_catalog/391215-134-parks-gardens-kherson.htm [in Ukrainian]

Green areas of Khmelnytskyi city. Our-Travel.info. URL: https://our-travels.info/ost/Goroda/Ukraine/Hmelnitski/Hmelnitski-park.php?ysclid=lj77i81ipw344211202 [in Ukrainian]

Cherkasy Regional State Administration. URL: https://ck-oda.gov.ua/novyny-cherkaskoyi-oblasti/na-cherkashhini-vidkrili-23-aktivni-parki/ [in Ukrainian]

Green spaces in Chernivtsi. Parks and squares. Chernivtsi Online. URL: https://chernivtsi-online.net/places/sights/parks/ [in Ukrainian]

Natural zones of Chernihiv. nationalparks.in.uа. URL: https://www.nationalparks.in.ua/pryrodni-parky/chernigiv/ [in Ukrainian]

Maksymenko, N. V., & Bihuňová, M. (2024). Green innovations in urban landscape: opportunities to use Slovakia’s experience. Man and Environment. Issues of Neoecology, (42), 95-112. https://doi.org/10.26565/1992-4224-2024-42-07

Цитування

Economic, environmental and social dimensions of green transformation in Ukraine: aspects of management in conditions of war and post-war reconstruction
Khozhylo Maksym (2025) Visnyk of V. N. Karazin Kharkiv National University. Series Geology. Geography. Ecology
Crossref

Опубліковано
2025-06-01
Цитовано
Як цитувати
Максименко, Н., Пересадько, В., Гречко, А., Бурченко, С., & Скриган, А. (2025). Зелена інфраструктура міст України в контексті Європейського зеленого курсу. Вісник Харківського національного університету імені В. Н. Каразіна. Серія «Геологія. Географія. Екологія», (62), 437-451. https://doi.org/10.26565/2410-7360-2025-62-33

Найбільш популярні статті цього автора (авторів)

1 2 > >>