ІНТЕГРАЦІЯ ШТУЧНОГО ІНТЕЛЕКТУ У ПРОЦЕС РОЗВИТКУ ЦИФРОВОЇ КОМПЕТЕНТНОСТІ СТУДЕНТІВ

  • Галина Генсерук Тернопільський національний педагогічний університет імені Володимира Гнатюка https://orcid.org/0000-0002-5156-7280
  • Сергій Мартинюк Тернопільський національний педагогічний університет імені Володимира Гнатюка https://orcid.org/0000-0002-5611-3317
  • Юлія Генсерук Тернопільський національний педагогічний університет імені Володимира Гнатюка https://orcid.org/0000-0002-3573-8975
Ключові слова: технологія, нормативні документи, штучний інтелект, цифрова компетентність, освіта

Анотація

Упровадження технологій штучного інтелекту обумовлюють трансформацію галузі освіти на основі реалізації нових практик викладання та навчання, розроблення навчальних дисциплін зі штучного інтелекту, проведення освітніх досліджень. Тож метою дослідження є аналіз нормативних документів у контексті впровадження технологій штучного інтелекту в освітній процес та визначення траєкторії підготовки студентів до використання технологій штучного інтелекту.
Проаналізовано сучасні підходи до інтеграції технологій штучного інтелекту в освітній процес закладів вищої освіти та їх вплив на розвиток цифрової компетентності здобувачів освіти. Визначено виклики, можливості та ризики використання технологій штучного інтелекту в освіті, окреслено міжнародні та українські нормативні документи, що регламентують упровадження штучного інтелекту, зокрема рамки ЮНЕСКО, етичні рекомендації Європейської комісії щодо використання штучного інтелекту для педагогів, Європейську стратегію розвитку штучного інтелекту в науці, Концепціюштучного інтелекту, затверджену в Україні. Наголошено на необхідності створення нормативної та етичної бази для впровадження технологій штучного інтелекту в закладах освіти. На основі аналізунормативних документів та передових практик розроблено концептуальну технологію інтеграції технологій штучного інтелекту в освітній процес, яка охоплює цільовий, технологічний, змістовно-методичний, етичний та результативно-оцінювальний компоненти. Представлено траєкторію підготовки здобувачів освіти до використання технологій штучного інтелекту в професійній діяльності та досвід впровадження навчальної дисципліни «Технології штучного інтелекту». Обґрунтовано необхідність формування в студентів свідомого, безпечного та відповідального застосування інструментів штучного інтелекту, розвитку критичного мислення та розроблення стратегій закладу освіти в контекстівикористання технологій штучного інтелекту.

Завантаження

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Посилання

Instructional and methodological recommendations on the introduction and use of artificial intelligence technologies in secondary education institutions. (2024). Retrieved from https://mon.gov.ua/static-objects/mon/sites/1/ news/2024/05/21/Instruktyvno.metodychni.rekomendatsiyi.shchodo.SHI.v.ZZSO-22.05.2024.pdf [in Ukrainian]

Concept of the development of artificial intelligence in Ukraine. Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1556-2020-%D1%80#n8 [in Ukrainian].

Morse N. V., Boyko M. A., Strutynska O. V., & Smirnova-Trybulska E. M. (2024). What should be the digital competence of teachers in the field of using artificial intelligence? Electronic scientific professional publication “Open educational e-environment of a modern university”. No. 16. pp. 76-91. [in Ukrainian].

A European strategy for artificial intelligence in science: Paving the way for the Resource for AI Science in Europe. URL: https://research-andinnovation.ec.europa.eu/document/c1afd7d0-ff65-4f84-be48-b0e0949596c5_en

A. Bozkurt. (2023) Generative artificial intelligence (AI) powered conversational educational agents: The inevitable paradigm shift. Asian Journal of Distance Education. vol. 18. no. 1. pp. 198-204. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.7716416

AI competency framework for students. URL: https://www.unesco.org/en/articles/ai-competency-frameworkstudents

Bond, M., Khosravi, H., De Laat, M., Bergdahl, N., Negrea, V., Oxley E. & Siemens G. A. (2024). Meta systematic review of artificial intelligence in higher education: a call for increased ethics, collaboration, and rigour. International Journal of Educational Technology in Higher Education. vol. 21. 4. 41 p.

Chandel, P. and Lim, F. (2025). Generative AI and Literacy Development in the Language Classroom: A Systematic Review of Literature. Ubiquitous Learning. 18 (2). pp. 31-49.

European Union, AI Act (Artificial Intelligence Act). Regulation (EU). (2024). 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence. URL: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj

Miao, F., Holmes, W., Huang, R., & Zhang, H. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers, UNESCO Digital Library. URL: https://unesdoc.unesco. org/ark:/48223/pf0000376709

Luckin, R. and Wayne, H. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. 60 р.

Liu, M., Zhang, L. J., & Biebricher, C. (2024). Investigating students’ cognitive processes in generative AI-assisted digital multimodal composing and traditional writing. Computers & Education. vol. 211. no. 104977. DOI: https://doi.org/10.1016/j.compedu.2023.104977

Marїn, V., Mendoza, G. a. A., Marїn, V., & Mendoza, G. a. A. (2025). Digital Competence in Quebec’s teacher education Programs: Toward a Critical perspective. Journal of Teaching and Learning. 19(5). DOI: https://doi.org/doi.org/10.22329/jtl.v19i5.8957

Morze, N., Barna, O. (2025). The Concept of Teaching Secondary Students Programming Using Artificial Intelligence. In: Smyrnova-Trybulska, E., Chen, NS., Kommers, P., Morze, N. (eds) E-Learning and Enhancing Soft Skills. Springer, Cham. pp. 37-59

Bećirović, S. Examining learning management system success: A multiperspective framework. Education and Information Technologies. vol. 29. pp. 11675–11699, 2023 DOI: https://doi.org/10.1007/s10639-023-12308-0

UK government’s Central Digital and Data Office, “Generative AI Framework for HM Government”. (2024) URL: https://www.gov.uk/government/ publications/generative-ai-framework-for-hm

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO). (2021). Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence URL: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381137

Vuorikari, R., Kluzer, S., and Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. URL: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/50c53c01-abeb-11ec-83e1-01aa75ed71a1/
language-en

Holmes, W., Persson, J., Chounta, I.-A., Wasson, B., & Dimitrova, V.. (2022). Artificial intelligence and education—A critical view through the lens of human rights, democracy and the rule of law, Council of Europe. URL: https://rm.coe.int/artificial-intelligence-and-education-a-critical-view through-the-lens/1680a886bd

Zapata, G., Saini, A., Tzirides, A., Cope, B., Kalantzis, M. (2025). The Role of AI Feedback in University Students’ Learning Experiences: An Exploration Grounded in Activity Theory. Ubiquitous Learning. 18 (2). pp. 1-30.
Опубліковано
2025-12-30
Цитовано
Як цитувати
Генсерук, Г., Мартинюк, С., & Генсерук, Ю. (2025). ІНТЕГРАЦІЯ ШТУЧНОГО ІНТЕЛЕКТУ У ПРОЦЕС РОЗВИТКУ ЦИФРОВОЇ КОМПЕТЕНТНОСТІ СТУДЕНТІВ. Наукові записки кафедри педагогіки, (57), 30-40. https://doi.org/10.26565/2074-8167-2025-57-03