Потенціал практико-орієнтованого навчання в Living Labs у формуванні компетентностей природничих і аграрних спеціальностей
Анотація
Метою статті є теоретичне обґрунтування необхідності впровадження LL як критично важливого середовища для формування практико-орієнтованих компетентностей, визначених національними стандартами вищої освіти для спеціальностей «Екологія», «Географія» та «Агрономія» на бакалаврському та магістерському рівнях.
Методи дослідження. Ключовим методом дослідження виступив контент-аналіз компетентностей освітніх стандартів спеціальностей «Екологія», «Географія» та «Агрономія» бакалаврського і магістерського рівнів, а також порівняльний аналіз результатів декодування компетентностей.
Основний матеріал. Результати дослідження засвідчили, що найбільший потенціал інтеграції Living Labs мають магістерські програми, особливо зі спеціальності «Географія», де частка компетентностей із сильним і середнім зв’язком із LL становить 70–75%. Для бакалаврських програм характерне переважання компетентностей слабкого зв’язку з LL, що пояснюється домінуванням теоретичних та загальнонавичкових компонентів підготовки. Встановлено, що найтісніше з потенціалом Living Labs пов’язані фахові компетентності, орієнтовані на польові дослідження, міждисциплінарний синтез, роботу в реальному середовищі та проєктну діяльність. Водночас у більшості освітніх стандартів недостатньо представлені компетентності, пов’язані з комунікацією результатів і взаємодією зі стейкхолдерами.
Висновки. Проведений контент-аналіз компетентностей національних стандартів вищої освіти для спеціальностей «Екологія», «Географія» та «Агрономія» (бакалаврський та магістерський рівні) засвідчив, що найбільш затребуваними категоріями є міждисциплінарність (МД), реальний контекст (РК) та дослідницький характер (ДХ). Натомість комунікація результатів (КР) та проєктний підхід (ПР) мають значно нижчі показники, особливо на бакалаврському рівні. Підтверджено доцільність використання LL як інноваційного освітнього середовища для підготовки фахівців природничого та аграрного профілю та окреслено напрями його інтеграції в освітні програми відповідно до стандартів вищої освіти.
Завантаження
Посилання
Didyk, Kh., & Optasiuk, O. (2024). Living Laboratories (Living Labs) and Prospects for Their Activities. In Podilski Readings. Research, Environmental Protection and Conservation of Biotic and Landscape Diversity, Natural Science Education (pp. 73–77). Kamianets-Podilskyi: Kamianets-Podilskyi Ivan Ohiienko National University [in Ukrainian].
Kostenko, N., & Ivanov, V. (2003). Experience of content analysis: Models and practices. Tsentr vilnoi presy [in Ukrainian].
Muradyan, O., Deineko, O., Filippova, O. (2023). Kharkiv Living Lab: from an open innovation ecosystem to a participatory system of food sustainability during wartime. SOCIOPROSTIR: the interdisciplinary online collection of scientific works on sociology and social work, 13, 23-30. https://doi.org/10.26565/2218-2470- 2023-13-03 [in Ukrainian].
Optasiuk, S., Optasiuk, O., Hryhorchuk, I., & Korsun, O. (2024). Prospects For The Activities Of Living Labs In Ukraine. Collection of scientific papers Kamianets-Podilsky Ivan Ohienko National University Pedagogical series, 30, 125–130. https://doi.org/10.32626/2307-4507.2024-30.125-130 [in Ukrainian].
Ministry of Education and Science of Ukraine. (2018). Standard of higher education of Ukraine for the first (bachelor’s) level of higher education in the field of knowledge 10 “Natural sciences”, speciality 101 “Ecology” [in Ukrainian].
Ministry of Education and Science of Ukraine. (2018). Standard of higher education of Ukraine for the first (bachelor’s) level of higher education in the field of knowledge 20 “Agricultural sciences and food”, speciality 201 “Agronomy” [in Ukrainian].
Ministry of Education and Science of Ukraine. (2020). Standard of higher education of Ukraine for the first (bachelor’s) level of higher education in the field of knowledge 10 “Natural sciences”, speciality 106 “Geography” [in Ukrainian].
Ministry of Education and Science of Ukraine. (2018). Standard of higher education of Ukraine for the second (master’s) level of higher education in the field of knowledge 10 “Natural sciences”, speciality 101 “Ecology” [in Ukrainian].
Ministry of Education and Science of Ukraine. (2020). Standard of higher education of Ukraine for the second (master’s) level of higher education in the field of knowledge 20 “Agricultural sciences and food”, speciality 201 “Agronomy” [in Ukrainian].
Ministry of Education and Science of Ukraine. (2021). Standard of higher education of Ukraine for the second (master’s) level of higher education in the field of knowledge 10 “Natural sciences”, speciality 106 “Geography” [in Ukrainian].
Rogers, S., Jeffery, A., Pringle, J., Law, A., Nobajas, A., Szkornik, K., … Hobson, L.. (2023). Experiential and authentic learning in a Living Lab: the role of a campus-based Living Lab as a teaching and learning environment. Journal of Learning Development in Higher Education, (28). https://doi.org/10.47408/jldhe.vi28.1020 [in English].
Fresto, C. J. M. ESG in Living Labs: Corporate Co-creation For Sustainable Innovation. (2025). UKLO Proceedings, 1(1), 39-47. DOI: https://doi.org/10.20544/AISC.1.1.25.P04 [in English].
Krippendorff, K. (2018). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology (4th ed.). SAGE Publications, Inc. https://doi.org/10.4135/9781071878781 [in English].
Morales, I., Segalás, J., & Masseck, T. (2023). Urban Living Labs: A Higher Education Approach to Teaching and Learning about Sustainable Development. Sustainability, 15(20), 14876. https://doi.org/10.3390/su152014876 [in English].
O’Brien, J. (2021, 7 July). Practice Guides. Living Lab: Applied research to affect change for sustainable development. advance-he.ac.uk. https://www.advance-he.ac.uk/knowledge-hub/living-lab-applied-research-affect-change-sustainable-development [in English].
Partnerships between students and organisations for Sustainable Development through assessment. (n. d.). University Living Lab. https://www.universitylivinglab.org/ [in English].
Paskaleva, K., & Cooper, I. (2021). Are living labs effective? Exploring the evidence. Technovation, 106, 102311. https://doi.org/10.1016/j.technovation.2021.102311 [in English].
Scholl, C., de Kraker, J., & Dijk, M. (2022). Enhancing the contribution of urban living labs to sustainability transformations: towards a meta-lab approach. Urban Transformations, 4(1). https://doi.org/10.1186/s42854-022-00038-4 [in English].
Schuurman, D., DeLosRíos-White, M. I., & Desole, M. (2025). Living Lab origins, developments, and future perspectives. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14764597 [in English].
The University Living Lab: Harnessing the potential of students to scale up green skills for sustainability. (2025, 7 October). Times Higher Education (THE). https://www.timeshighereducation.com/green-skills/university-living-lab-harnessing-potential-studentsscale-green-skills-sustainability [in English].
Tercanli, H., & Jongbloed, B. (2022). A Systematic Review of the Literature on Living Labs in Higher Education Institutions: Potentials and Constraints. Sustainability (Switzerland), 14(19), 1-27. 12234. https://doi.org/10.3390/su141912234 [in English].
Procentese, F., Gatti, F., De Falco, F. M., Autorino, Y., & Marano, B. (2025). Using the Living Lab Methodology to Build Inclusive Communities: A Participatory Action Research. Journal of Community Psychology, 53(8). https://doi.org/10.1002/jcop.70054 [in English].

Цю роботу ліцензовано за Міжнародня ліцензія Creative Commons Attribution 4.0.
