Розвиток систем контролю та аудиту в умовах демографічного старіння: інтеграція ризик-менеджменту, соціально-економічних імперативів та адаптаційних стратегій

  • Аліна Шум Національний технічний університет «Харківський політехнічний інститут» https://orcid.org/0000-0003-2948-6238
Ключові слова: ризик-менеджмент, внутрішній контроль, внутрішній аудит, демографічне старіння, соціально-економічні виклики, управління ризиками, корпоративне управління, пенсійний вік

Анотація

Стаття досліджує сучасні системи внутрішнього контролю та аудиту на підприємствах у контексті старіння населення. Об’єктом дослідження є механізми корпоративного управління, управління ризиками та внутрішній аудит, які відіграють ключову роль у забезпеченні організаційної стійкості в умовах демографічних змін. Особлива увага приділяється специфічним ризикам, пов’язаним зі структурними змінами в персоналі через вік, та їхньому впливу на ефективність управління.

Постановка проблеми. Основна проблема полягає в тому, що традиційні системи контролю та аудиту часто виявляються недостатньо адаптованими до нових демографічних викликів, таких як старіння робочої сили, що вводить когнітивні, мотиваційні, технологічні та ризики спадкоємства. Це вимагає перегляду існуючих підходів до управління ризиками та контролю.

Нерозв’язані аспекти проблеми. Відкритими залишаються питання щодо інтеграції демографічного фактора в системи управління ризиками, а також розробки адаптивних механізмів внутрішнього контролю та аудиту, які б забезпечували гнучкість та ефективність в умовах змін у віковій структурі персоналу.

Мета статті. Метою статті є аналіз розвитку систем внутрішнього контролю, аудиту та управління ризиками в контексті старіння населення, а також виявлення шляхів оптимізації цих систем з метою підвищення ефективності управління підприємством.

Виклад основного матеріалу. У статті систематизовано чотири основні категорії ризиків, притаманних старіючому персоналу: когнітивні, технологічні, ризики спадкоємства та мотиваційні. Описано функціональні відмінності між підсистемами внутрішнього контролю, управління ризиками та внутрішнього аудиту. Окреслено етапи процесу управління ризиками та ролі органів управління на кожному етапі, а також європейські тенденції щодо соціально-економічних викликів старіння населення.

Висновки. Дослідження обґрунтовує доцільність адаптації систем контролю до демографічних зрушень, що може підвищити економічну ефективність, зменшити операційні ризики та витрати, а також покращити задоволеність працівників. Запропоновано стратегії інтеграції управління ризиками в практику корпоративного управління для запобігання негативним наслідкам вікових змін у персоналі.

Завантаження

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Біографія автора

Аліна Шум, Національний технічний університет «Харківський політехнічний інститут»

доктор економічних наук, доцент

Посилання

Aebi, V., Sabato, G., & Schmid, M. (2012). Risk management, corporate governance, and bank performance in the financial crisis. Journal of Banking & Finance, 36(12), 3213-3226. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2011.10.020

Brandt, M. (2024). How common is working at 65+ in Europe? Statista. Retrieved from https://de.statista.com/infografik/31622/erwerbstaetigenquote-in-der-altersgruppe-65--in-europa/ [in German].

Brandt, M. (2024). How many pensioners work? Statista. Retrieved from https://de.statista.com/infografik/33206/erhebung-zur-erwerbstaetigkeit-von-menschen-im-rentenalter/ [in German].

Eurostat (2024). Demographi of Europe – 2024 edition. Retrieved from https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-interactive-publications/w/ks-fw-24-004

Jamet, М., & El-Atillah, I. (2023). The rise of elderly workers: The Europeans defying retirement norms and working past the age of 70. Euronews. Retrieved from https://www.euronews.com/next/2023/02/22/the-rise-of-elderly-workers-who-works-beyond-the-age-of-65-or-75-in-europe

Mikes, A. (2009). Risk management and calculative cultures: Beyond compliance. Management Accounting Research, 20, 18-40. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.mar.2008.10.005

OECD (2023). Pensions at a Glance: OECD and G20 indicators. Retrieved from https://www.oecd.org/en/publications/pensions-at-a-glance-2023_678055dd-en.html

Power, M. (2015). How accounting begins: Object formation and the creation of infrastructure. Accounting, Organizations and Society, 47, 43-55. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.aos.2015.10.005

Sas, A. (2023). Reasons for continuing working past retirement age in Poland in 2017. Statista. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/453282/grounds-for-working-beyond-retiremen-age-in-poland/

Seimuskane, L., Vilka, I., & Brekis, E. (2017). Assessment of Socio-Economic Status Relevance for Latvian Electoral Participation. In: Nunes Silva, C., Buček, J. (eds) Local Government and Urban Governance in Europe. The Urban Book Series. Springer, Cham. pp. 209-232. Retrieved from https://doi.org/10.1007/978-3-319-43979-2_11

Semenets, A., Datsenko, G., Panfilov, O., Kuzkin, Y., & Pankratova О. (2022). Management improvement at an enterprise through internal control augmentation in the case of international business. Financial and Credit Activity Problems of Theory and Practice, 1(42), 173–184. Retrieved from https://doi.org/10.55643/fcaptp.1.42.2022.3459 [in Ukrainian].

Semenets, A., Panfilov, O., Kuzkin, Y., Kuznetsova, S., & Hladii, I. (2021). To the problem of the methodological incorrectness of the substance over form principle in modern accounting in the international business context. Financial and Credit Activity Problems of Theory and Practice, 5(40), 145–155. Retrieved from https://doi.org/10.18371/fcaptp.v5i40.244917 [in Ukrainian].

Statista. (2025). Labor force participation rate Japan 1973-2024, by age. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/1233920/japan-labor-force-participation-rate-by-age/

Statista. (2024). Percentage of retirees working for pay since retirement in the United States from 1999 to 2024. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/291907/us-retiree-financial-confidence-retirement-basic-expenses/

Statista. (2022). Reasons for continuing work past retirement age in the United Kingdom in 2017. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/453317/grounds-for-working-beyond-retiremen-age-in-the-uk/#statisticContainer

Statista. (2024). Share of the population aged 65 to 79 years old who desire to work in the future in South Korea from 2012 to 2024. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/1085934/south-korea-desire-to-work-again-among-older-population/

Statista. (2024). Survey: Reasons for working beyond the official retirement age in 2024. Retrieved from https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1488110/umfrage/gruende-fuer-das-arbeiten-ueber-das-offizielle-rentenalter/ [in German].

Tierney, A. (2021). Change of productivity of employees working from home in Canada 2021, by age. Statista. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/1227588/change-of-productivity-of-new-remote-workers-in-canada-by-age/

The Institute of Internal Auditors. (2024). The IIA’s Three Lines Model. Retrieved from https://www.theiia.org/globalassets/documents/resources/the-iias-three-lines-model-an-update-of-the-three-lines-of-defense-july-2020/three-lines-model-updated-english.pdf

Vorslava, M., Seimuskane, L., & Pukis, M. (2014). Public trust and participation depending on ethnicity in Latvia. European Integration Studies, 8, 39–47. Retrieved from https://doi.org/10.5755/j01.eis.0.8.6870

Ageing Report. Economic and Budgetary Projections for the EU Member States (2022-2070). (2024). Institutional Paper 279. April 2024. Brussels. PDF. 358 pp. Retrieved from https://economy-finance.ec.europa.eu/publications/2024-ageing-report-economic-and-budgetary-projections-eu-member-states-2022-2070_en

Опубліковано
2025-12-31
Цитовано
Як цитувати
Шум, А. (2025). Розвиток систем контролю та аудиту в умовах демографічного старіння: інтеграція ризик-менеджменту, соціально-економічних імперативів та адаптаційних стратегій. ФІНАНСОВО-КРЕДИТНІ СИСТЕМИ: ПЕРСПЕКТИВИ РОЗВИТКУ, 4(19), 113-127. https://doi.org/10.26565/2786-4995-2025-4-10
Розділ
Фінанси, облік, аудит та оподаткування