Оптимізація організації харчування дітей дошкільного віку за рахунок підвищення рівня обізнаності батьків щодо раціонального харчування

  • О.О. Черненко Державна установа «Сумський обласний центр контролю та профілактики хвороб Міністерства охорони здоров’я України https://orcid.org/0009-0004-0211-3719
  • Ю.К. Васильєв Сумський державний університет https://orcid.org/0000-0001-5732-0193
Ключові слова: громадське здоров’я, раціональне харчування, обізнаність батьків, SWOT-аналіз, економіко-математична модель лінійного програмування

Анотація

У статті розглянуто проблему формування обізнаності батьків щодо раціонального харчування дітей дошкільного віку, що є ключовим чинником збереження та зміцнення здоров’я, профілактики захворювань і забезпечення гармонійного розвитку дитини. Зростання ролі харчування у збереженні здоров’я дітей, недостатній рівень обізнаності батьків, вплив сімейного середовища на формування харчової поведінки дитини, зростання поширеності надмірної ваги та дефіцитних станів у дітей, відповідність сучасним тенденціям просвітницької роботи з батьками, визначають актуальність теми наголошуючи на поєднанні зусиль закладів дошкільної освіти та родини в формуванні у дітей здорових харчових звичок через підвищення рівня обізнаності батьків. Метою дослідження стало визначення рівня обізнаності батьків вихованців Сумського дошкільного навчального закладу №29 «Росинка» та розробка ефективних інструментів його підвищення. У роботі використано комплекс методів: соціологічні (анкетування), аналітичні (SWOT-аналіз), статистичні та методи математичного моделювання. Результати дослідження показали, що рівень обізнаності батьків становить 75,9%, при цьому лише 59,22% мають високий рівень знань, що вказує на наявність потреби у посиленні просвітницької роботи. SWOT-аналіз дав змогу виокремити сильні та слабкі сторони інформаційної діяльності закладу, а також виявити можливості для її вдосконалення. Запропонована оптимізаційна модель організації харчування передбачає застосування таких інструментів, як онлайн-зустрічі, тематичні тижні, воркшопи та використання інфографіки, що довело свою результативність у поєднанні доступності та мінімальних витрат. У статті обґрунтовано, що системне застосування зазначених заходів сприятиме підвищенню обізнаності батьків, формуванню у них відповідального ставлення до харчування дітей та створенню умов для збереження їхнього здоров’я. Отримані результати можуть бути використані у практичній діяльності педагогів, медичних працівників та адміністрацій дошкільних закладів для удосконалення освітньо-виховного процесу та популяризації здорового способу життя.

Завантаження

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Біографії авторів

О.О. Черненко, Державна установа «Сумський обласний центр контролю та профілактики хвороб Міністерства охорони здоров’я України

професіонал з громадського здоров’я

Ю.К. Васильєв, Сумський державний університет

кандидат медичних наук, доцент, доцент медичного інституту

Посилання

Di Chio, T., Sokollik, C., Peroni, D. G., Hart, L., Simonetti, G., Righini-Grunder, F., & Borrelli, O. (2021). Nutritional aspects of pediatric gastrointestinal diseases. Nutrients, 13(6), 2109. https://doi.org/10.3390/nu13062109

Jarman, M., Edwards, K., & Blissett, J. (2022). Influences on the dietary intakes of preschool children: A systematic scoping review. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 19, 20. https://doi.org/10.1186/s12966-022-01254-8

Heiko, L., & Yurochko, T. (2023). Mother’s perceptions of healthy diet for children in Ukraine. Health Economics and Management Review, 4(3), 22–33. https://doi.org/10.61093/hem.2023.3-02

Merkulova, T., Peresypkina, T., Avdiievska, O., & Cherniakova, H. (2020). On the issue of organizing children’s nutrition in general secondary education institutions. Clinical and Preventive Medicine, 2, 54–61. https://doi.org/10.31612/2616-4868.2(12).2020.02 (in Ukrainian)

Petrashenko, V. O., Samodai, V. O., & Shkolna, I. I. (2021). Prevalence of chronic gastroenterological diseases among school-age children and adolescents. In Topical Issues of Clinical Medicine: Abstracts of the XV All-Ukrainian Scientific and Practical Conference of Young Scientists with International Participation (Zaporizhzhia, November 19, 2021) (pp. 221–222). Zaporizhzhia: ZMAPO Ministry of Health of Ukraine. (in Ukrainian)

Voloshyn, K. V., Kovalivska, S. O., Krutenko, N. V., Tsiura, O. M., & Shlienkova, H. O. (2021). Analysis of the structure of gastrointestinal pathology in children. Current Problems of Modern Medicine, 8, 22–31. https://doi.org/10.26565/2617-409X-2021-8-02 (in Ukrainian)

Nasreddine, L., Shatila, H., Itani, L., et al. (2019). A traditional dietary pattern is associated with lower odds of overweight and obesity among preschool children in Lebanon: A cross-sectional study. European Journal of Nutrition, 58, 91–102. https://doi.org/10.1007/s00394-017-1574-0

Public Health Center of Ukraine. (2025). Study on the prevalence of overweight in children (COSI): Results in Ukraine. Retrieved from https://phc.org.ua/news/kozhna-pyata-ditina-v-ukraini-mae-nadlishkovu-masu-tila-rezultati-pershogo-nacionalnogo (in Ukrainian)

Kushneryk, T. (2021). Radutskyi explained how school and kindergarten nutrition will change in autumn. Retrieved from https://glavcom.ua/country/society/raduckiy-rozpoviv-yak-zminitsya-harchuvannya-u-shkolah-ta-sadochkah-voseni-773626.html (in Ukrainian)

Cveticanin, L., & Arsenovic, M. (2025). Prediction models for diabetes in children and adolescents: A review. Applied Sciences, 15, 2906. https://doi.org/10.3390/app15062906

Tronko, M. D. (2015). Epidemiology of diabetes mellitus in Ukraine. Retrieved from https://health-ua.com/article/18197-epdemologya-tcukrovogo-dabetu-v-ukran (in Ukrainian)

Zelinska, N. B., Hloba, Ye. V., Rudenko, N. H., et al. (2020). Pediatric endocrinology in Ukraine: Analysis of indicators of specialized care for children in 2019. Ukrainian Journal of Pediatric Endocrinology, 1, 5–17. https://doi.org/10.30978/UJPE2020-1-5 (in Ukrainian)

Denysova, M. F., Horban, N. Ye., Muzyka, N. M., & Bukulova, N. Yu. (2023). On the relevance of alimentary diseases in children. Ukrainian Journal of Perinatology and Pediatrics, 1(93), 113–117. https://doi.org/10.15574/PP.2023.93.113 (in Ukrainian)

Jarman, M., Vashi, N., Angus, A., Bell, R. C., & Giesbrecht, G. F. (2020). Development of a diet quality index to assess adherence to Canadian dietary recommendations in 3-year-old children. Public Health Nutrition, 23(3), 385–393. https://doi.org/10.1017/S1368980019002039

Zelenska, O. (2024). School nutrition reform is an investment in a healthy generation, strong communities, economy, and recovery of the country. Retrieved from https://www.president.gov.ua/news/olena-zelenska-reforma-shkilnogo-harchuvannya-ce-investiciya-95097 (in Ukrainian)

Znaimo. (2024). Digest of school nutrition reform: Developments 2023–2024. Retrieved from https://znaimo.gov.ua/daydzhest-reformy-shkilnoho-kharchuvannia-napratsiuvannia-2023-2024-roky (in Ukrainian)

Klubei, S., Pohorielova, K., Saltykova, H., Hnyloskurenko, H., & Korol, O. (2021). Modern trends in school nutrition and factors shaping eating habits in children of different ages. Ukrainian Scientific Medical Youth Journal, 1(121), 70–82. https://doi.org/10.32345/USMYJ.1.2021 (in Ukrainian)

Illiashenko, S. M., Shypulina, Yu. S., & Semeniutin, A. O. (2024). Problems and prospects of distance learning in the conditions of post-war recovery and technological transformations of Ukraine’s economy. Business Inform, 4, 79–88. https://doi.org/10.32983/2222-4459-2024-4-79-88 (in Ukrainian)

Illiashenko, S., Shypulina, Y., Illiashenko, N., & Golysheva, I. (2023). Prospects for the development of the digital labour market in Ukraine: The national and regional aspects. Studia Regionalne i Lokalne, 2(92), 50–66. https://doi.org/10.7366/1509499529204

Bozhkova, V. V., & Melnyk, Yu. M. (2009). Advertising and sales promotion: Textbook. Kyiv: Center of Educational Literature. (in Ukrainian)

Опубліковано
2025-12-30
Як цитувати
Черненко, О., & Васильєв, Ю. (2025). Оптимізація організації харчування дітей дошкільного віку за рахунок підвищення рівня обізнаності батьків щодо раціонального харчування. Вісник Харківського національного університету імені В. Н. Каразіна серія «Економічна», (109), 158-168. https://doi.org/10.26565/2311-2379-2025-109-14