Структурний каркас і нафтогазові системи Курдистанського регіону Північного Іраку: інтегрований лабораторний та басейновий аналіз

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.26565/2410-7360-2026-64-01

Ключові слова:

Курдистанський регіон, складчасто- насувний пояс Загросу, нафтогазові системи, піроліз Rock-Eval, аналіз керна, структурна будова, термічна зрілість, тріщинуватий карбонатний колектор, світа Саргелу, світа Камчука

Анотація

Курдистанський регіон Північного Іраку, розташований у межах сильно деформованого складчасто-насувного поясу Загросу, є продуктивною нафтогазоносною провінцією, що характеризується складною структурною компартменталізацією. Незважаючи на численні поверхневі виходи нафти та доведені запаси, розуміння динамічної взаємодії між багатофазною тектонічною еволюцією та нафтогазовими системами від материнської породи до колектора вимагає комплексних аналітичних підходів. Метою цього дослідження є визначення структурної будови регіону та демонстрація практичних переваг лабораторних експериментів – зокрема піролізу Rock-Eval та аналізу керна – в оцінці нафтогазових систем. Ми синтезували відкриті геологічні та геофізичні дані для картографування структурних зон регіону. Комплексний лабораторний робочий процес був змодельований на основі еталонних параметрів Курдистанського регіону Іраку (KRI), згенерувавши набори даних для 125 зразків материнських порід (піроліз Rock-Eval: загальний органічний вуглець (TOC), Tmax, водневий індекс (HI)) та 110 зразків керна з колекторів (пористість і проникність) для оцінки юрських та крейдяних відкладів. Структурний аналіз підтверджує, що регіон розділений на Передгірну, Високоскладчасту та Лускату зони, де переважають довгі брахіантикліналі. Лабораторні дані показують, що юрські світи Саргелу (Sargelu) та Наокелекан (Naokelekan) є відмінними, нафтоматеринськими породами (середній TOC 3,5% та 5,0% відповідно), які переважно знаходяться в головному вікні нафтоутворення (Tmax 440–470°C). Петрофізичний аналіз світи Камчука (Qamchuqa) підкреслює карбонатну систему з подвійною пористістю, де пористість матриці становить у середньому 12,1%, але повсюдна мікротріщинуватість забезпечує проникність до 500 мД. Інтеграція структурної інтерпретації з надійними лабораторними геохімічними та петрофізичними даними значно знижує ризики геологорозвідувальних робіт. Практичні переваги таких експериментальних підходів дозволяють точно кількісно оцінити зрілість материнських порід та продуктивність колекторів у сильно деформованих тектонічних умовах, таких як передовий прогин Загросу.

Біографія автора

  • автор Раванд Абдулла, афіліація Технічний Інститут Коя, Ербільський політехнічний університет

    PhD, викладач кафедри нафтових технологій

Посилання

Aqrawi, A. A. M., Goff, J. C., Horbury, A. D., & Sadooni, F. N. (2010). The Petroleum Geology of Iraq. Scientific Press, Beaconsfield, UK. ISBN 978-0-901360-36-8.

English, J. M., Lunn, G. A., Ferreira, L., & Yacu, G. (2015). Geologic evolution of the Iraqi Zagros, and its influence on the distribution of hydrocarbons in the Kurdistan region. AAPG Bulletin, 99(2), 231- 272. https://doi.org/10.1306/06271413205

Numan, N. M. S. (1997). A plate tectonic scenario for the Phanerozoic succession in Iraq. Iraqi Geological Journal, 30(2), 25-67.

Hakimi, M. H., Najaf, A. A., Abdula, R. A., & Mohialdeen, I. M. J. (2018). Generation and expulsion history of oil-source rock (Middle Jurassic Sargelu Formation) in the Kurdistan of north Iraq, Zagros folded belt: implications from 1D basin modeling study. Journal of Petroleum Science and Engineering, 162, 852-872. https://doi.org/10.1016/j.petrol.2017.11.013

Pitman, J. K., Steinshouer, D., & Lewan, M. D. (2003). Generation and migration of petroleum in Iraq: a basin-modeling study of Jurassic source rocks (Open-File Report 03-192). U.S. Geological Survey. https://doi.org/10.3133/ofr03192

Ameen, M. S. (1991). Alpine geowarpings in the Zagros-Taurus range: influence on hydrocarbon generation, migration and accumulation. Journal of Petroleum Geology, 14(4), 417-428. https://doi.org/10.1111/j.1747-5457.1991.tb00329.x

Al-Ameri, T. K., Najaf, A. A., Al-Khafaji, A. S., Zumberge, J., & Pitman, J. (2014). Hydrocarbon potential of the Sargelu Formation, North Iraq. Arabian Journal of Geosciences, 7(3), 987-1000. https://doi.org/10.1007/s12517-013-0875-8

Préat, A. (2025). Evaluation of hydrocarbon entrapment linked to hydrothermal fluids and mapping the spatial distribution of petroleum systems in the Cretaceous formation: implications for the advanced exploration and development of petroleum systems in the Kurdistan Region, Iraq. Minerals, 15(9), 908. https://doi.org/10.3390/min15090908

Beydoun, Z. R. (1991). Arabian Plate Hydrocarbon Geology and Potential: A Plate Tectonic Approach (AAPG Studies in Geology No. 33). American Association of Petroleum Geologists.

Awdal, A. H., Braathen, A., Wennberg, O. P., & Sherwani, G. H. (2013). The characteristics of fracture networks in the Shiranish Formation of the Bina Bawi Anticline; comparison with the Taq Taq Field, Zagros, Kurdistan, NE Iraq. Petroleum Geoscience, 19(2), 139-155. https://doi.org/10.1144/petgeo2012-036

Edilbi, A. N. F., Ali, A. J., Abdullah, B. E., & Bowden, S. A. (2018). Source rock evaluation and lateral changes in thermal maturity of the Sargelu Formation (Middle Jurassic) in Kurdistan Region-Northern Iraq. UKH Journal of Science and Engineering, 2(1), 7-17. https://doi. org/10.25079/ukhjse.v2n1y2018.pp7-17

Jassim, S. Z., & Goff, J. C. (Eds.). (2006). Geology of Iraq. Dolin, Prague and Moravian Museum, Brno. ISBN 80-7028-287-8.

Abdula, R. A. (2015). Hydrocarbon potential of Sargelu Formation and oil-source correlation, Iraqi Kurdistan. Arabian Journal of Geosciences, 8(8), 5845-5868. https://doi.org/10.1007/s12517-014-1651-0

Mohialdeen, I. M. J., Hakimi, M. H., & Al-Beyati, F. M. (2013). Geochemical and petrographic characterization of Late Jurassic- Early Cretaceous Chia Gara Formation in Northern Iraq: palaeoenvironment and oil-generation potential. Marine and Petroleum Geology, 43, 166-177. https://doi.org/10.1016/j. marpetgeo.2013.02.010

Salih, D. A., & Qader, F. M. (2025). Petrophysical characteristics of the Shiranish Formation from two selected oilfields in the Kurdistan Region, North East Iraq. Iraqi Bulletin of Geology and Mining, 21(1), 57-73. https://doi.org/10.59150/ibgm2101a04

Sadooni, F. N. (1997). Stratigraphy and petroleum prospects of Upper Jurassic carbonates in Iraq. Petroleum Geoscience, 3(3), 233-243. https://doi.org/10.1144/petgeo.3.3.233

Mohialdeen, I. M. J., & Raza, S. M. (2013). Inorganic geochemical evidence for the depositional facies associations of the Upper Jurassic Chia Gara Formation in NE Iraq. Arabian Journal of Geosciences, 6(12), 4755-4770. https:// doi.org/10.1007/s12517-012-0716-1

Akram, R., Edilbi, A. N. F., Mamaseni, W. J., Sherwani, G. H., & Al-Ansari, N. (2021). Source rock evaluation and 1-D basin modelling approach for the Sargelu Formation, Atrush-2 Well, Kurdistan Region-Iraq. Open Journal of Geology, 11(3), 41-62. https://doi.org/10.4236/ojg.2021.113004

Mustafa, R. K., & Tobia, F. H. (2020). Geochemical application in unraveling paleoweathering, provenance and environmental setting of the shale from Chia Gara Formation, Kurdistan Region, Iraq. Iraqi Geological Journal, 53(1A), 90-116. https://doi.org/10.46717/igj.53.1a.R7.2020.01.28

Hussein, H. S., Salih, B. J., & Taher, O. Th. (2025). Petrophysical analysis and reservoir evaluation of the Shiranish Formation using well logs and thin sections in a selected well, Northern Iraq. Iraqi Bulletin of Geology and Mining, 21(1). https://doi.org/10.59150/ibgm2101a14

Завантаження

Опубліковано

2026-05-30

Як цитувати

Структурний каркас і нафтогазові системи Курдистанського регіону Північного Іраку: інтегрований лабораторний та басейновий аналіз. (2026). Вісник Харківського національного університету імені В. Н. Каразіна. Серія «Геологія. Географія. Екологія», 64, 9-17. https://doi.org/10.26565/2410-7360-2026-64-01